Red Light Therapy van A tot Z, deel 1: Wat gebeurt er in je cellen?

Wilma legt uit:

Red Light Therapy van A tot Z deel 1: Wat gebeurt er in je cellen?

Red light therapy is de afgelopen jaren gegroeid van een tip voor atleten en biohackers naar iets wat steeds meer mensen thuis gebruiken. Voor pijn, voor de huid, voor de slaap, voor energie. Tegelijkertijd groeit ook de verwarring. Wat is bewezen? Wat is veelbelovend? En wat is vooral marketing?

In deze vierdelige serie zetten we alles op een rij. We combineren wat we onlangs hebben geschreven over behandelplekken, slaap, stemming, bloedsuiker, de schildklier, de mond en het immuunsysteem met aanvullend wetenschappelijk onderzoek. En omdat licht pas goed werkt als je lichaam de juiste bouwstoffen heeft, voegen we aan elk deel natuurgeneeskundig en orthomoleculair advies toe.

Wat je in deze serie gaat lezen

1. Deel 1: hoe rood licht werkt, golflengtes, dosering en de bouwstenen van je mitochondriën.
2. Deel 2: hoofd, ogen en slaap, met aandacht voor stemming, de winterblues en bloedsuiker.
3. Deel 3: pijn, spieren, huid, mond en schildklier.
4. Deel 4: darmen, immuunsysteem, hormonen en je persoonlijke routine in de praktijk.

We zijn eerlijk over de kwaliteit van het bewijs. Soms is er degelijk onderzoek met meerdere gecontroleerde studies. Soms zijn de studies klein maar veelbelovend. En soms is het vooral laboratoriumonderzoek. Je leest altijd welke van de drie het is.

Wat is red light therapy?

In de wetenschap wordt het fotobiomodulatie genoemd, of PBM in het kort. Je stelt het lichaam bloot aan een lage dosis rood licht en nabij-infrarood licht. Dit licht is niet schadelijk en beschadigt het weefsel niet, zoals UV-licht dat kan doen. Het is ook niet bedoeld om het lichaam te verwarmen. Het doel is om cellen een signaal te geven.

Zichtbaar rood licht (rond 630 tot 670 nm) dringt enkele millimeters tot centimeters diep in het weefsel door. Nabij-infrarood licht (rond 810 to 850 nm) is onzichtbaar en gaat dieper, tot in spieren, gewrichten en soms zelfs verder. Dat verschil bepaalt welke golflengte je voor welk doel gebruikt.

Hoe werkt het? Wat we weten en wat nog wordt onderzocht

De meest voorkomende verklaring heeft te maken met de mitochondriën, de energiefabrieken van je cellen. Ze bevatten een enzym, cytochroom-c-oxidase, dat rood en nabij-infrarood licht kan absorberen. Dit enzym is een belangrijke schakel in de productie van ATP, de brandstof van de cel. Wanneer licht het enzym stimuleert, kan de cel meer energie aanmaken. Cellen met meer energie herstellen beter, delen beter en communiceren beter.

Een tweede mechanisme heeft te maken met stikstofmonoxide. Dit molecuul, dat je lichaam zelf aanmaakt, kan zich aan hetzelfde enzym binden en de energieproductie vertragen, bijvoorbeeld bij stress, ontstekingen of een gebrek aan zuurstof. Licht kan dat molecuul vrijmaken. Hierdoor kan de celademhaling weer op gang komen en verwijden de bloedvaten, wat de circulatie verbetert.

Daarnaast beschreven onderzoekers van het Amerikaanse National Institute on Aging in 2023 twee andere routes. Er bevinden zich lichtgevoelige eiwitten in het celmembraan, zoals ionkanalen en receptoren, die op licht reageren. En er is een signaalmolecuul genaamd TGF-bèta 1, dat een rol speelt bij weefselherstel.

Om eerlijk te zijn. Het exacte mechanisme is nog niet volledig opgehelderd. In 2020 vonden Quirk en Whelan geen duidelijk effect van licht op cytochroom-c-oxidase in laboratoriumexperimenten met geïsoleerde enzymen, en zij wijzen op de rol van stikstofmonoxide. Het idee dat licht de energieproductie ondersteunt past bij veel waarnemingen, maar het is niet in elk experiment bevestigd. Dat is geen reden om de therapie af te wijzen. Het is wel een reden om voorzichtig te zijn met grote beloftes.

Welke golflengtes werken?

In onderzoek komen steeds dezelfde golflengtes naar voren.

1. Rood licht: 630, 660 en 670 nm. Vooral geschikt voor de huid, slijmvliezen, ogen en wonden.
2. Nabij-infrarood licht: 810, 830 en 850 nm. Dieper weefsel, zoals spieren, gewrichten, schildklier, buik en hersenen.
3. De zone tussen 700 en 780 nm blijkt nauwelijks effectief, omdat het enzym daar bijna geen licht absorbeert.

In studies naar mondgezondheid wordt rood licht vaak gegeven op 630 of 660 nm en nabij-infrarood licht op 810 of 830 nm. Het combineren van meerdere golflengtes lijkt in veel onderzoek beter te werken dan een enkele golflengte alleen. Daarom bevatten goede apparaten meestal een mix van rood en nabij-infrarood.

Dosering: meer is niet beter

De dosis is de hoeveelheid lichtenergie die in het weefsel terechtkomt. Je berekent dit door de intensiteit (in mW/cm²) te vermenigvuldigen met de tijd. Het resultaat is een dosis in joules per vierkante centimeter (J/cm²).

Een voorbeeld uit onze eigen blogs: een studie naar het effect van licht op de rug gebruikte slechts 9,18 mW/cm² op een afstand van 50 cm. Na 15 minuten komt dat neer op 8,26 J/cm². Een opvallend lage dosis die toch effect had.

Die lage dosis is geen toeval. Bij fotobiomodulatie zie je wat een bifasische dosisrespons wordt genoemd. Dit betekent dat een lage tot matige dosis effect heeft, maar dat vanaf een bepaald punt meer licht minder effect geeft, of het effect zelfs afvlakt. Dit werd al in 2009 beschreven door Huang en collega’s en keert terug in bijna elke review.

Als richtlijn laat de literatuur zien:

1. 1 tot 10 J/cm² voor oppervlakkige weefsels, zoals huid, slijmvliezen en ogen.
2. 10 tot 50 J/cm² voor diepere weefsels en pijnverlichting.

Voor je eigen apparaat betekent dat een behandeltijd die afhangt van het apparaat en de afstand. Voor de BioPhoton 3.0 geeft de handleiding voor oppervlakkige toepassingen op een afstand van 15 cm bijvoorbeeld een tijd van ongeveer 3 minuten (minimum) tot 23 minuten (maximum), met rond de 13 minuten als optimum. Voor diep weefsel met huidcontact ligt dit tussen de 15 en 50 minuten. Controleer altijd de handleiding of de doseringstool van je eigen apparaat, want elk apparaat is anders.

Een belangrijke les uit de hersenstudies: dosis werkt in twee richtingen. In een gecontroleerde studie naar transcraniale fotobiomodulatie bij depressie vonden onderzoekers geen verschil met een placebo, omdat de dosis te laag was. De onderzoekers concludeerden dat er waarschijnlijk een minimumdrempel is. Te weinig licht doet simpelweg niets. We komen hierop terug in deel 2.

Huidcontact of op afstand?

Bij de huidcontactmethode plaats je het apparaat direct op de huid. Er gaat dan minder licht verloren aan de lucht en aan reflectie. Met lichte druk kan het licht ook dieper doordringen, omdat het bloed kortstondig uit het weefsel wordt geduwd. Dit is vooral nuttig voor diepere structuren, zoals de nieren, de darmen, het kaakgewricht of de schildklier.

Werken op afstand is beter voor grotere oppervlakken, voor de huid en voor algemene routines. Een groot paneel is dan praktischer. Een klein apparaat zoals de BioPhoton 3.0, de BioPhoton+ en de Torch 2.0 geeft je meer controle om specifieke plekken te behandelen.

Het systemische effect: lokaal behandelen, met een breder effect

Veel mensen vragen zich af of je het licht echt op de probleemzone moet richten. Dat helpt vaak, maar het effect blijft niet altijd beperkt tot die plek. In een studie naar wonden genazen niet alleen de behandelde wonden sneller, maar ook onbehandelde wonden elders op het lichaam. Onderzoekers noemen dit het abscopaal effect, of het systemische effect.

Hoe is dat mogelijk? Licht activeert mitochondriën in de huid, spieren en het bloed. Hierdoor komen signaalmoleculen vrij, zoals cytokinen, die cellen elders in het lichaam in een gezondere staat kunnen brengen. Stikstofmonoxide, circulatie en immuuncellen spelen ook een rol. Een recente studie toonde zelfs aan dat licht op de rug effect had op de ogen. En in een trial uit 2024 door Powner en Jeffery had blootstelling van de bovenrug effect op de bloedsuikerspiegel (zie deel 2).

In deel 4 bespreken we de 11 strategische behandelplekken die je kunt gebruiken om gericht gebruik te maken van het systemische effect.

Waar moet je op letten bij het kiezen van een apparaat?

Kijk naar meer dan het aantal leds of het aantal watt. Een review uit 2026 door Spongberg en collega’s toonde aan dat het aanbod van consumentenapparaten sneller groeit dan de richtlijnen. Let dus op de volgende punten.

1. De juiste golflengtes, aantoonbaar gemeten.
2. Een gemeten lichtintensiteit op de afstand waarop je het apparaat gebruikt.
3. Getest op flikkering. Flikkerend licht kan hoofdpijn, oogvermoeidheid en migraine veroorzaken bij gevoelige mensen.
4. Lage en gemeten EMF-waarden.
5. Een duidelijke doseringsrichtlijn per toepassing.

Natuurgeneeskundig en orthomoleculair: bouwstenen voor je mitochondriën

Licht is een signaal, maar je cellen hebben ook materiaal nodig om dat signaal om te zetten in energie. Een auto met een volle tank en een lege accu start immers ook niet. Vanuit de natuurgeneeskunde en orthomoleculaire geneeskunde zijn dit de belangrijkste bouwstenen voor je energiemetabolisme.

Co-enzym Q10. Dit maakt deel uit van de ademhalingsketen van de mitochondriën, dezelfde keten waar het licht op inwerkt. Een meta-analyse van 13 gecontroleerde studies met in totaal meer dan 1.100 deelnemers wees uit dat Q10 vermoeidheid kan verminderen. Het effect was het grootst met Q10 als enig supplement, bij een hogere dosis en bij een langere gebruiksperiode (4 tot 24 weken). De deelnemers hadden echter aandoeningen die vermoeidheid veroorzaken. Bij gezonde mensen is het bewijs minder sterk.

Magnesium. Nodig voor de productie van ATP en voor bijna elke energieverbruikende reactie in je lichaam. Magnesium wordt sneller verbruikt tijdens stressvolle periodes.

B-vitaminen. Vooral B2, B3 en B12 zijn betrokken bij het energiemetabolisme. B12 is vaker te laag bij mensen die weinig dierlijke producten eten en bij oudere volwassenen.

L-carnitine en alfa-liponzuur. Ze helpen vetzuren naar de mitochondriën te transporteren en ondersteunen het energiemetabolisme. Het bewijs voor gezonde mensen is beperkt.

IJzer. Cytochromen bevatten ijzer, en bij een laag ferritinegehalte merk je dat vaak als vermoeidheid. Laat dit eerst meten, want te veel ijzer is ook schadelijk.

De basis die vaak wordt vergeten. Voldoende eiwitten, goede slaap, beweging en daglicht zijn minstens zo belangrijk als welk supplement dan ook.

Praktisch advies

1. Als je langdurige klachten hebt, laat dan eerst je waarden controleren, bijvoorbeeld ferritine, vitamine D, B12 en magnesium. Het is niet nodig om te gokken met supplementen.
2. Bouw supplementen één voor één op, zodat je kunt zien waar je lichaam op reageert.
3. Slik je medicijnen? Raadpleeg dan altijd je huisarts of apotheker, want supplementen kunnen een wisselwerking hebben met medicatie.

Bronnen

1. Hamblin MR. Mechanisms and applications of the anti inflammatory effects of photobiomodulation. AIMS Biophysics, 2017. Overzicht van het werkingsmechanisme.
2. Quirk BJ, Whelan HT. What lies at the heart of photobiomodulation: light, cytochrome c oxidase, and nitric oxide. Photobiomodulation, Photomedicine, and Laser Surgery, 2020.
3. Huang YY et al. Biphasic dose response in low level light therapy. Dose Response, 2009.
4. Workshop of the National Institute on Aging on photobiomodulation, rapport gepubliceerd in 2025 (PMC12181550).
5. Iosifescu DV et al. Very low level transcranial photobiomodulation for major depressive disorder: the ELATED 3 trial. Journal of Clinical Psychiatry, 2022.
6. Powner MB, Jeffery G. Light stimulation of mitochondria reduces blood glucose levels. Journal of Biophotonics, 2024.
7. Tsai IC et al. Effectiveness of coenzyme Q10 supplementation for reducing fatigue: a systematic review and meta analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Pharmacology, 2022.
8. Spongberg CV et al. What to look for in red light therapy: a product guide backed by science. Cureus, 2026.

Disclaimer

De informatie in deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Red light therapy en supplementen zijn aanvullend en niet bedoeld als vervanging voor reguliere zorg. Als je een ernstige aandoening hebt of medicijnen gebruikt, raadpleeg dan altijd je huisarts of behandelend specialist.

Ga verder met deel 2: hoe licht je ogen, hersenen, slaap en bloedsuiker beïnvloedt, en welke voedingsstoffen daarbij horen.

Zorg goed voor jezelf!
Liefs,
Wilma